PLC Nedir, Ne İşe Yarar?
PLC, programlanabilir mantık denetleyicisidir (Programmable Logic Controller). Sensör ve butonlardan gelen sinyali okur, içindeki programa göre karar verir, motoru ya da vanayı çalıştırır. Fabrika otomasyonunun beynidir.
Bir örnekle
Bir konveyör bant düşün. Ucunda bir sensör var. Koli sensörün önüne gelince bant duracak, piston koliyi itecek, bant yeniden yürüyecek.
Bu kararı veren kutu PLC.
Eskiden aynı iş panoya dizilmiş onlarca röleyle yapılırdı. Sıra değişecekse kablolar sökülür, baştan bağlanırdı. PLC ile kabloya dokunmadan programı değiştiriyorsun.
Nasıl çalışır?
PLC aynı döngüyü saniyede yüzlerce kez tekrarlar:
- Girişleri okur (sensör, buton, şalter).
- Programı baştan sona işletir.
- Çıkışları günceller (motor, valf, lamba).
Buna tarama çevrimi denir.
Hangi dillerle programlanır?
Diller IEC 61131-3 standardında tanımlı.
| Dil | Kısaltma | Neye benzer? |
|---|---|---|
| Merdiven diyagramı | LD | Röleli kumanda şemasına |
| Fonksiyon blok diyagramı | FBD | Birbirine bağlı kutulara |
| Yapısal metin | ST | Pascal benzeri yazılı koda |
| Ardışık fonksiyon şeması | SFC | Adım adım akış şemasına |
Teknik liselerde çoğunlukla merdiven diyagramıyla başlanır, çünkü elektrikçinin zaten bildiği kumanda şemasına benzer.
İlk PLC
İlk PLC 1960'ların sonunda Amerika'da, otomobil fabrikalarındaki röle panolarının yerini alsın diye geliştirildi. Adı Modicon 084'tü.
Öğrenmeye değer mi?
Ben PLC'yi lisede, endüstriyel otomasyon dalında öğrendim. Şimdi biyosistem mühendisliği okuyorum ve aynı cihaz karşıma serada, sulama pompasında çıkıyor.
Fabrika değişiyor, PLC kalıyor.
Sık sorulan sorular
PLC'nin açılımı nedir?
Programmable Logic Controller, Türkçesiyle programlanabilir mantık denetleyicisi.
PLC nerede kullanılır?
Fabrika üretim hatlarında, asansörlerde, su arıtma tesislerinde, seralarda ve sulama sistemlerinde kullanılır.
En yaygın PLC programlama dili hangisidir?
Merdiven diyagramı (ladder). Röleli kumanda şemasına benzediği için öğrenmesi kolaydır.